SYS: ONLINE
LOC: MARS COLONY 1
TEMP: -60°C
MARS KOLONİSİ
KIZIL GEZEGENİN MİMARLARI
HAFTA 21: ALGORİTMA GELİŞTİRME VE TEST ETME
GÖREV PLANI
- Algoritma Nedir? (Hatırlatma)
- Akış Şeması (Flowchart) Nedir?
- Şekiller ve Anlamları (Semboller)
- Senaryo 1: Rover Hareketi
- Senaryo 2: Oksijen Sistemi (Karar Yapısı)
- Senaryo 3: Güneş Panelleri (Döngü)
- Algoritmayı Test Etme (Hata Ayıklama)
- Masa Başı İzleme (Trace Table)
ALGORİTMA: YOL HARİTASI
Bir problemi çözmek veya bir görevi yerine getirmek için tasarlanan adım adım yol haritasına Algoritma denir.
"Robotlar akıllı değildir, sadece verdiğimiz emirleri (algoritmaları) çok hızlı uygularlar."
AKIŞ ŞEMASI (FLOWCHART) NEDİR?
Algoritmaların şekillerle ve oklarla gösterilmesidir.
GÖRSEL
Yazı okumaktan daha kolay anlaşılır.
EVRENSEL
Dili bilmesen bile şekillerden anlarsın.
HATA BULUCU
Mantık hatalarını görmemizi sağlar.
1. BAŞLA / BİTİR (START/STOP)
Şekil: Elips (Oval)
Her akış şeması mutlaka bir "Başla" ile başlar ve "Bitir" ile biter.
Bu, robotun gücünü açmak ve kapatmak gibidir.
2. VERİ GİRİŞİ / ÇIKIŞI (INPUT/OUTPUT)
Şekil: Paralelkenar
Bilgisayara dışarıdan veri girmesi (Klavye, Sensör) veya bilgisayarın bize sonuç göstermesi (Ekran, Yazıcı) durumunda kullanılır.
3. İŞLEM (PROCESS)
Topla = A + B
Motoru Çalıştır
Şekil: Dikdörtgen
Hesaplama yapma, değer atama veya bir eylemi gerçekleştirme adımıdır.
"Robotun kolunu hareket ettirmesi bir işlemdir."
4. KARAR (DECISION)
Şekil: Eşkenar Dörtgen (Baklava Dilimi)
Bir soru sorulur. Cevap "Evet" ise bir yola, "Hayır" ise başka bir yola gidilir.
Yol ayrımıdır!
AKIŞ YÖNÜ (FLOW LINES)
Şekilleri birbirine bağlayan oklardır. Algoritmanın hangi sırayla çalışacağını gösterir.
Genellikle Yukarıdan Aşağıya doğru akar.
SENARYO 1: ROVER YÜRÜYÜŞÜ
Görev: Mars gezgini (Rover) 10 metre ileri gidip duracak.
Algoritma:
- Başla
- Motorları Aç
- 10 Metre İleri Git
- Motorları Durdur
- Bitir
GÖRSELLEŞTİRME: ROVER HAREKETİ
BAŞLA
Motoru Aç
10m İleri Git
Dur
BİTİR
SENARYO 2: OKSİJEN SİSTEMİ (KARAR)
Görev: Kolonideki oksijen seviyesini kontrol et.
Eğer seviye %20'nin altındaysa "Alarm Çal", değilse "Normal" yaz.
Burada bir EĞER (IF) yapısı vardır.
GÖRSELLEŞTİRME: KARAR YAPISI
Seviyeyi Oku
Seviye < 20?
DÖNGÜ (LOOP) NEDİR?
Bir işlemin belirli bir şart sağlanana kadar tekrar tekrar yapılmasıdır.
SONSUZ DÖNGÜ
Hiç durmadan çalışır. (Örn: Güneş panellerinin Güneş'i takip etmesi).
SAYILI DÖNGÜ
Belirli sayıda tekrar eder. (Örn: 5 kez bip sesi çıkar).
ŞARTLI DÖNGÜ
Bir şey olana kadar devam eder. (Örn: Pil dolana kadar şarj et).
SENARYO 3: GÜNEŞ PANELİ TEMİZLİĞİ
Görev: Robotun 4 adet güneş paneli var. Hepsini sırayla temizleyecek.
Döngü: "Panel temizle" komutunu 4 kez tekrarla.
Tek tek yazmak yerine döngü kullanmak kodu kısaltır!
ALGORİTMAYI TEST ETME (DEBUG)
Yazdığımız algoritmanın doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmeliyiz. Hatalara "Böcek" (Bug), temizlemeye "Debug" denir.
SÖZ DİZİMİ HATASI
Yazım yanlışıdır. (Örn: "Başa" yerine "Bşala" yazmak). Bilgisayar bunu hiç anlamaz.
MANTIK HATASI
Kod çalışır ama sonuç yanlıştır. (Örn: Sağa dönmesi gerekirken sola dönmesi).
MASA BAŞI İZLEME (TRACE)
Bilgisayarda çalıştırmadan önce, kağıt üzerinde adım adım kendimiz çalıştırarak değerleri kontrol etmektir.
| Adım | Değişken (Sayı) | İşlem |
|---|
| 1 | 5 | Başlangıç |
| 2 | 5 | Ekrana Yaz |
| 3 | 6 | Sayıyı 1 Artır (5+1) |
| 4 | 6 | Bitir |
KODLAMA ZAMANI: SANDVİÇ ROBOTU
Arkadaşın bir robot olsun. Ona "Reçelli Ekmek Yap" algoritmasını sözlü olarak anlat.
- "Ekmeği al" dedin mi?
- "Kavanozun kapağını aç" dedin mi?
- "Bıçağı eline al" dedin mi?
Robotlar her detayı bilmek ister!
MARS GÖREVİ: TEST 1
Akış şemalarında "Başla" ve "Bitir" komutları için hangi şekil kullanılır?
A) Dikdörtgen
B) Elips (Oval)
C) Paralelkenar
D) Eşkenar Dörtgen
MARS GÖREVİ: TEST 2
Bir sorunun cevabına göre (Evet/Hayır) farklı yollara gitmek için hangi yapı kullanılır?
A) Döngü
B) Veri Girişi
C) Karar Yapısı (Eşkenar Dörtgen)
D) İşlem
MARS GÖREVİ: TEST 3
Aynı işlemi 10 kez tekrar etmek istiyorsak algoritmada ne kullanmalıyız?
A) Karar
B) Değişken
C) Sabit
D) Döngü
MARS GÖREVİ: TEST 4
Algoritmadaki hataları bulup düzeltme işlemine ne denir?
A) İndirme
B) Hata Ayıklama (Debugging)
C) Kaydetme
D) Kopyalama
GÖREV RAPORU
ŞEKİLLER
Her şeklin bir anlamı vardır. Yanlış şekil, yanlış komut demektir.
AKIŞ
Oklar yönü gösterir. Genelde yukarıdan aşağıya gider.
KONTROL
Kodlamaya geçmeden önce algoritmayı kağıtta test et.
SONRAKİ ADIM
KODLAMAYA GİRİŞ
Artık şekillerden gerçek kodlara (Blok Tabanlı) geçiyoruz!
Konu: "Blok Tabanlı Programlama Aracı (Scratch/mBlock)"
GÖREV BAŞARILI!
Koloni sistemi aktif. İyi iş çıkardın mühendis.